 |
ফিটজৱিলিয়াম সংগ্ৰহালয় হৈছে কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলা আৰু প্ৰাচীন সামগ্ৰী সংগ্ৰহালয়। ইয়াৰ সংগ্ৰহত প্ৰায় পাঁচ লাখৰো অধিক বস্তু আৰু শিল্পকৰ্ম আছে। মোৰ কেম্ব্ৰিজ ভ্ৰমণৰ সময়ত মই এই সংগ্ৰহালয়টো চালোঁ। অট্টালিকাটো একপ্ৰকাৰ শান্ত আত্মবিশ্বাসেৰে থিয় হৈ আছিল।
ওখ স্তম্ভ। বহল চিৰি। এইখন প্ৰৱেশদ্বাৰ কম আৰু ইয়াৰ পৰিচয় দিয়াৰ দৰেহে বেছি অনুভৱ হৈছিল। যেন সংগ্ৰহালয়ে আপোনাক প্ৰস্তুত কৰি আছে, লাহে লাহে, ভিতৰত কি আছিল তাৰ বাবে।
 |
| ফিটজৱিলিয়াম সংগ্ৰহালয়ৰ সন্মুখত। |
ভিতৰত সকলো সলনি হৈ গ’ল। বাহিৰৰ জগতখন যেন কোমল হৈ পৰিল।
নিস্তব্ধতা এটা—সময়ক সযতনে সংৰক্ষণ কৰি ৰখা ঠাইবোৰৰ যি ধৰণৰ নিস্তব্ধতা তেনে। মোৰ সন্মুখত বিশাল চিৰিখন, মাৰ্জিত আৰু নিশ্চল—শিল্প, ইতিহাস আৰু পৃথিৱীৰ বিভিন্ন কোণৰ কাহিনীৰে ভৰা কোঠাবোৰলৈ লৈ গ’ল।
 |
| ফিটজৱিলিয়াম সংগ্ৰহালয়ৰ অভ্যন্তৰীণ অংশ। |
পাঁচটা মূল বিভাগে অভিজ্ঞতাক পথ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল: প্ৰাচীন সামগ্ৰী, প্ৰয়োগ কলা, মুদ্ৰা আৰু পদক, বিৰল পাণ্ডুলিপি আৰু ছপা কিতাপ, আৰু চিত্ৰকলা, অংকন আৰু প্ৰিন্ট। আৰু তাৰ ভিতৰত চৌত্ৰিশখন গেলেৰী—প্ৰতিখনতে মানৱ প্ৰকাশৰ এক বেলেগ অধ্যায়। মই লাহে লাহে এটা গেলেৰীৰ পৰা আন এখন গেলেৰীলৈ যাবলৈ ধৰিলোঁ। ফিটজৱিলিয়াম সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰাচীন সামগ্ৰী (Antiquities) অংশৰ ভিতৰত মই কল্পনা কৰাতকৈ বহু পুৰণি জগতবোৰত ভৰি দিয়া দেখিলোঁ।
এই সংগ্ৰহত প্ৰাচীন ইজিপ্ত, গ্ৰীক আৰু ৰোমান জগত আৰু প্ৰাচীন পূবৰ বস্তুবোৰ একত্ৰিত কৰা হৈছিল— যিবোৰ সভ্যতা দূৰৈৰ যেন অনুভৱ হয়, তথাপিও ওচৰৰ পৰা চালে আচৰিত ধৰণে চিনাকি।
 |
| Nespawershefyt (Nesamun নামেৰে জনাজাত) ৰ হালধীয়া এন্থ্ৰ'প'ইড কফিন চেট। |
ৰেচমৰ টুপীৰ দৰে সুক্ষ্ম বস্তুৰ পৰা আৰম্ভ কৰি শিলৰ কফিনৰ দৰে স্থায়ী কিবা এটালৈকে প্ৰতিটো বস্তুৱেই বেলেগ ধৰণৰ কাহিনী কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছিল।
কিছুমান ১৯ শতিকাৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ আহিছিল, যিবোৰ শতিকাজুৰি নিস্তব্ধতাৰ পিছত উন্মোচিত হৈছিল। আন কিছুমানে বহু হাতৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছিল— সংগ্ৰাহক, শিক্ষাবিদ , ভ্ৰমণকাৰী। প্ৰয়োগ কলা (Applied Arts) বিভাগত চিৰামিক, কাঁচ, আচবাব, আৰু ধাতুৰ কামৰ হাজাৰ হাজাৰ বস্তু আছে। ইয়াত আছে চীনামাটি আৰু মৃৎশিল্প—ইউৰোপীয় আৰু জাপানী—আলফুলীয়া অথচ চিৰস্থায়ী।
 |
| ১৭ শতিকাৰ জাপানীজ চীনামাটিৰ বাচন। |
জাৰ্মান নটগেল্ড (German Notgeld) বা জৰুৰীকালীন মুদ্ৰাৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা চীনামাটিৰ সুক্ষ্ম টুকুৰা আনকি টিনৰ পাতও (tinfoil) আছে। কাগজ আনকি বস্ত্ৰৰ পৰাও তৈয়াৰী বেংকনোট, পদকৰ ডিজাইনত ব্যৱহাৰ কৰা কোমল মোমৰ মডেল ও দেখিবলৈ পোৱা যায়। ফিটজৱিলিয়াম সংগ্ৰহালয়ৰ আন এটা নিস্তব্ধ চুকত মই বিৰল পাণ্ডুলিপি আৰু ছপা কিতাপ (Rare Manuscripts and Printed Books) বিভাগৰ জগতখনত ভৰি দিলোঁ।
ইয়াৰ সংগ্ৰহ বিশ্ববিখ্যাত, ইয়াত মধ্যযুগীয় আৰু পুনৰ্জাগৰণৰ আলোকিত পাণ্ডুলিপি, সংগীতৰ পাণ্ডুলিপি, হাতেৰে লিখা অটোগ্ৰাফ আৰু কিছুমান প্ৰাচীন ছপা কিতাপ আছে। প্ৰতিটো পৃষ্ঠা সজীৱ, সযতনে সংৰক্ষিত যেন লাগিছিল, যেন সময় মাত্ৰ যথেষ্ট সময় থমকি ৰৈছে যাতে আমি পিছলৈ ঘূৰি চাব পাৰো।
আৰু এই ঐশ্বৰ্যৰ মাজত সঁচাকৈয়ে উল্লেখযোগ্য কিবা এটা দেখিলো— আইজাক নিউটনৰ ফিল’চফিয়া নেচাৰেলিছ প্ৰিন্সিপিয়া মেথেমেটিকা (Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica).
মই দ্য বুক অৱ দ্য ডেড (The Book of the Dead) নামৰ প্ৰাচীন মিচৰৰ যাদুকৰী মন্ত্ৰ, গীত আৰু নিৰ্দেশনাৰ সংকলনও দেখিলোঁ।
 |
| নিউটনৰ 'প্ৰিন্সিপিয়া'। |
তাৰ পিছত সুদূৰ পূব আৰু কোৰিয়াৰ কলা, তাৰ পিছত মধ্যযুগীয় আৰু পুনৰ্জাগৰণৰ কলা, আনকি ২০ শতিকাৰ কলাও। ফুলৰ চিত্ৰই (Flower paintings) মাজে মাজে এক কোমলতা যোগ কৰিলে।
 |
| ইটালীয় কলা। |
কেতিয়াবা, কেৱল ছবি এখনৰ সন্মুখত থিয় হৈ থাকিলেই যথেষ্ট অনুভৱ হৈছিল।
কেতিয়াবা পুৰণি ভাস্কৰ্য্য এটাৰ গাঁথনি পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে নিস্তব্ধ কথা-বতৰা পতা যেন লাগিছিল—য’ত শব্দৰ প্ৰয়োজন নাছিল।
আৰু এই সকলোবোৰ বুজিবলৈ একো হেঁচা নাছিল। অৱশেষত সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰস্থানৰ ফালে আগবাঢ়িলোঁ।
সকলোবোৰ চাই শেষ হোৱাৰ বাবে নহয়—কিন্তু মই সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰো বুলি জানিছিলোঁ। আকৌ কেম্ব্ৰিজলৈ ওলাই অহাৰ লগে লগে মই লগত কিবা এটা লৈ আহিলোঁ। কেৱল চিত্ৰ বা শিল্পকৰ্মৰ ছবি নহয়।
কিন্তু এটা অনুভৱ।
যে সময় বিশাল।
যে সৌন্দৰ্য্য নিস্তব্ধও হ’ব পাৰে।
No comments:
Post a Comment